Wie is eigenaar van uw AI?

De Eerste Kamer wil het wetsvoorstel dat software en AI-systemen onder productaansprakelijkheid brengt op 10 november zonder debat afdoen. Dat gebeurt alleen als geen enkel lid uiterlijk 3 november om schriftelijke behandeling vraagt. De Europese deadline van omzetting is 9 december 2026.

In editie 24 meldde deze Digest dat de Tweede Kamer op 15 oktober wetsvoorstel 36906 heeft aangenomen. Dat voorstel zet de Europese productaansprakelijkheidsrichtlijn om: software en AI-systemen gelden als product en benadeelden krijgen bij AI-systemen een eenvoudigere bewijspositie. Volgens de procedurepagina van de Eerste Kamer brengt de commissie voor Justitie en Veiligheid een blanco verslag uit, tenzij een lid uiterlijk 3 november schriftelijke voorbereiding wenst. Het voorstel wordt dan op 10 november als hamerstuk afgedaan, dat wil zeggen zonder debat. De datum van inwerkingtreding wordt daarna bij koninklijk besluit bepaald.

Voor uw organisatie is er nu een concrete datum. Verloopt 3 november zonder verzoek, dan is de wet ruim vier weken vóór de Europese deadline aangenomen. Als risicodrager voor bedrijven die software of AI-systemen op de markt brengen, krijgt u te maken met een ruimer productbegrip en met bewijsvermoedens. Levert uw organisatie zelf digitale toepassingen aan klanten, zoals een app of een online adviesmodule, dan kan zij ook zelf onder het productbegrip vallen.

Laat na 3 november vaststellen of de behandeling in de Eerste Kamer is vertraagd. Laat bevestigen dat aangepaste polisvoorwaarden en premies voor de geraakte portefeuilles gereed zijn. Laat ook nagaan welke eigen digitale toepassingen u aan klanten levert en wie aansprakelijk is als daarin een gebrek zit.

Twee grote verzekeraars op de Amerikaanse markt zeiden bij hun kwartaalcijfers dat aansprakelijkheid door AI-gebruik van klanten een nieuw risico is. Chubb wil verduidelijking, uitsluitingen en aparte dekking naast elkaar; W. R. Berkley sluit AI uit waar het dat passend vindt. Andere specialistische verzekeraars beoordelen het risico liever per geval.

Evan Greenberg, bestuursvoorzitter van verzekeraar Chubb, noemde AI-aansprakelijkheid op 22 oktober een groeiend risico dat tot nu toe niet in de acceptatie van aansprakelijkheidsverzekeringen was meegenomen. "As an industry, we have to put our arms around this," zei hij volgens Claims Journal, een Amerikaans vakblad. Hij noemde verduidelijking van dekking, uitsluitingen en aparte AI-dekkingen. Ook opperde hij certificering van goede praktijk bij AI. Rob Berkley, bestuursvoorzitter van verzekeraar W. R. Berkley, zei op 19 oktober: "we have a view that AI is a real exposure". Zijn bedrijf gebruikt eigen polisteksten en past uitsluitingen toe waar het dat passend vindt. Bestuurders van andere specialistische verzekeraars zeiden tegen het vakblad Business Insurance dat zij de standaarduitsluitingen voor generatieve AI niet willen gebruiken.

Dit gaat over de Amerikaanse markt, maar de vraag speelt ook hier: valt schade door AI-gebruik van klanten onder bestaande aansprakelijkheids- en cyberpolissen? Een verzekeraar die geen keuze maakt, kan stille blootstelling in de portefeuille hebben. Een bemiddelaar kan klanten krijgen die willen weten of hun AI-gebruik gedekt is. De keuze tussen stilzwijgen, uitsluiten, verduidelijken of apart dekken bepaalt ook welke klanten u wilt bedienen.

Vraag acceptatie en volmachten om een overzicht van polissen waarin schade door AI niet is benoemd. Laat het bestuur een standpunt kiezen en vastleggen, ook als dat voorlopig is. Bereid de distributie voor op vragen van klanten over hun eigen AI-gebruik.

De Britse gedragstoezichthouder FCA beschrijft waar het AI-bestuur bij financiële ondernemingen tekortschiet. Bij een deel van de ondernemingen wordt verantwoordelijkheid pas na de invoering belegd, laten senior managers AI over aan technische teams of wordt menselijke controle een afvinkoefening. Nieuwe regels komen er niet: de bestaande gelden.

De Financial Conduct Authority (FCA), de Britse toezichthouder op het gedrag van financiële ondernemingen, publiceerde op 19 oktober een overzicht van goede en slechte praktijk bij AI. Slechte praktijk: AI-toepassingen invoeren zonder eerst te bepalen hoe ze worden bestuurd, senior managers die de ontwikkeling volledig aan technische teams overlaten, menselijke controle die een afvinkoefening wordt en meten op technische cijfers in plaats van op uitkomsten voor klanten. Goede praktijk: verantwoordelijkheid vanaf het begin beleggen, een centraal register van AI-agenten (AI-toepassingen die zelfstandig taken uitvoeren) en een opzet die met meerdere aanbieders kan werken. Volgens de FCA gelden de bestaande regels en scheppen de voorbeelden geen nieuwe eisen. In een toespraak op dezelfde dag zei de FCA dat ernstige AI-fouten en bijna-incidenten onder de bestaande meldplicht voor incidenten moeten vallen.

Voor Nederland is dit geen norm. De punten gaan wel over eisen die ook hier gelden, zoals beheerste bedrijfsvoering, menselijk toezicht en zorg voor de klant. De Nederlandsche Bank (DNB) vond in onderzoek dat in januari 2026 verscheen dat verzekeraars hun besluitvorming over AI niet altijd volledig vastleggen en de werking na invoering vaak onvoldoende volgen. Geen van de punten vraagt medewerking van een AI-leverancier: het bestuur kan ze binnen de eigen organisatie toetsen.

Leg de bevindingen van de FCA naast de eigen AI-toepassingen. Stel per toepassing vast wie eigenaar is en of die rol vóór de invoering was belegd. Laat toetsen of de menselijke controle in de praktijk uitkomsten verandert. Vraag ook om een overzicht van alle AI-agenten met hun bevoegdheden.

Volgens de AFM gebruikte 14 procent van de consumenten het afgelopen jaar een AI-hulpmiddel voor financiële vragen en overweegt 19 procent dat. AFM-voorzitter Laura van Geest ziet voordelen, maar ook een grotere kans op fouten en op bevestiging van de eigen mening. Zij pleit ervoor AI als klankbord te gebruiken.

In haar column in het Financieele Dagblad van 23 oktober schrijft de voorzitter van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) dat "14% van de consumenten afgelopen jaar weleens een AI-tool gebruikte" voor financiële vragen, "terwijl 19% dat overweegt". Die cijfers komen uit de Consumentenmonitor van de AFM van voorjaar 2026. Twee derde van de gebruikers zegt volgens de column dat de informatie hielp bij een financiële beslissing; voor ongeveer een vijfde was AI de belangrijkste bron. Van de niet-gebruikers twijfelt 49 procent aan de betrouwbaarheid, van de gebruikers 15 procent. AI maakt advies toegankelijker, maar vergroot ook de kans op fouten en op bevestiging van de eigen mening. Van Geest pleit ervoor AI-hulpmiddelen te volgen zonder de voordelen weg te gooien.

Een deel van uw klanten kan dus binnenkomen met een antwoord van een AI-assistent dat niet altijd klopt. Dat verandert het adviesgesprek: de waarde verschuift naar het toetsen en aanvullen van wat de klant al denkt te weten. Zet uw organisatie zelf AI in richting klanten, dan blijft zij verantwoordelijk voor wat die toepassing zegt. De AFM stelt geen nieuwe norm, maar meet het gebruik nu wel en zegt publiek wat zij ervan vindt.

Vraag adviseurs en klantenservice hoe vaak klanten met een AI-antwoord binnenkomen en waar dat antwoord afwijkt. Bepaal per klantsegment waar uw advies daardoor meer en waar het minder waard wordt. Laat voor eigen AI-toepassingen richting klanten vastleggen hoe fouten worden opgemerkt en hersteld.