De deadline staat. Het toezicht niet.

De AFM noemt de Nederlandse Uitvoeringswet AI-verordening uitvoerbaar, maar waarschuwt dat de verdeling van AI-toezicht tussen AFM en DNB nog niet duidelijk is geregeld. Zonder heldere afbakening ontstaat het risico van zowel toezichthiaten als dubbel toezicht, juist nu de eerste AI-verplichtingen voor verzekeraars ingaan.

Op 12 juni 2026 publiceerde de AFM haar uitvoeringstoets en formele consultatiereactie op de Uitvoeringswet AI-verordening. De AFM noemt het wetsvoorstel in de basis uitvoerbaar, maar signaleert dat de verdeling van toezichttaken tussen AFM en DNB nog niet is vastgelegd. De AFM pleit ervoor dat beide toezichthouders, ieder vanuit hun eigen rol, bevoegd worden voor zowel de verbodsbepalingen als de hoog-risiconormen uit de AI-verordening, inclusief acceptatie en premiebepaling in levens- en zorgverzekeringen.

Voor uw bestuur betekent dit dat nog niet vaststaat welke toezichthouder welk deel van uw AI-gebruik beoordeelt, terwijl de eerste hoog-risicoverplichtingen al per 2 augustus 2026 ingaan. Zolang deze verdeling niet is geregeld, kan uw organisatie niet met zekerheid voorbereiden op één duidelijk toezichtkader. Dat risico ligt bij het bestuur, niet bij de compliance-ondersteuning alleen.

Richt uw AI-governancedocumentatie zo in dat deze zowel aan gedragstoezicht als aan prudentieel toezicht voldoet, in plaats van te wachten op definitieve duidelijkheid over de taakverdeling. Agendeer dit onderwerp bij de eerstvolgende bestuursvergadering.

EIOPA publiceerde haar leidraad over AI-governance voor verzekeraars op 6 augustus 2025. De leidraad verduidelijkt hoe bestaande regels voor acceptatie en klantbehandeling gelden bij AI-gebruik, zonder nieuwe eisen toe te voegen.

EIOPA publiceerde op 6 augustus 2025 haar Opinion over AI-governance en risicobeheer, gericht aan nationale toezichthouders zoals DNB en AFM. Het document verduidelijkt hoe bestaande eisen uit de richtlijn verzekeringsdistributie en Solvency II gelden bij AI-gebruik in acceptatie, schadebehandeling en fraudedetectie. AI-systemen die onder de AI Act al als hoog-risico of verboden gelden, vallen buiten deze leidraad. EIOPA heeft sindsdien geen nieuwe eisen geïntroduceerd, maar verwacht wel dat verzekeraars aantoonbaar aandacht besteden aan databeheer, uitlegbaarheid, cyberveiligheid en menselijk toezicht.

Voor uw bestuur betekent dit dat er al bijna een jaar een concreet toetsingskader ligt waarop DNB en AFM zich kunnen baseren, ook als uw organisatie daar nog niet actief op is getoetst. Wachten op nieuwe regelgeving is geen verdediging: de verwachtingen van de toezichthouder liggen al vast.

Laat uw compliance-ondersteuning toetsen of uw AI-governance aantoonbaar voldoet aan de aandachtsgebieden uit de EIOPA-leidraad: databeheer, recordkeeping, eerlijke behandeling, cyberveiligheid en menselijk toezicht. Leg de uitkomst vast, ook als geen enkele toezichthouder er nog naar heeft gevraagd.

Tien van de 27 EU-lidstaten hebben inmiddels een conceptwetsvoorstel gepubliceerd om AI en software onder de Productaansprakelijkheidsrichtlijn te brengen, waaronder Nederland en Duitsland. Hongarije heeft de wet al definitief aangenomen. De omzettingstermijn voor alle lidstaten loopt af op 9 december 2026.

Tien EU-lidstaten (Duitsland, Nederland, Finland, Tsjechië, Slowakije, Litouwen, Kroatië, Denemarken, Polen en Zweden) hebben een conceptwetsvoorstel gepubliceerd voor de omzetting van de herziene Productaansprakelijkheidsrichtlijn. Hongarije heeft de omzettingswet als enige lidstaat al definitief aangenomen. De richtlijn brengt software en AI-systemen expliciet onder het productbegrip, met bijbehorende strikte aansprakelijkheid bij gebreken. Alle 27 lidstaten moeten uiterlijk op 9 december 2026 hebben omgezet.

Voor uw bestuur betekent dit dat aansprakelijkheid voor AI-fouten binnen vijf maanden een expliciet wettelijk fundament krijgt, met een bewijsrechtelijke verlichting voor benadeelden bij technisch complexe AI-systemen. Uw organisatie kan dan vaker worden gevraagd zelf aannemelijk te maken dat een AI-systeem niet gebrekkig was. Dit raakt zowel eigen AI-toepassingen als de contracten met AI-leveranciers.

Laat uw juridische ondersteuning vóór 9 december 2026 in kaart brengen in welke landen uw organisatie en haar AI-leveranciers actief zijn, en hoe ver de nationale omzetting daar gevorderd is. Betrek dit bij lopende en komende contractonderhandelingen met AI-leveranciers.

De EU heeft de deadline voor hoog-risico AI-verplichtingen verschoven naar december 2027, maar de Europese Commissie verlengde tegelijk de consultatie over de richtsnoeren die bepalen wanneer een AI-systeem als hoog-risico geldt, tot 23 juli 2026. Definitieve richtsnoeren volgen pas eind 2026.

Na het politieke akkoord over het AI Act Omnibus-pakket verschoof de verplichting voor hoog-risico AI-systemen, waaronder acceptatie en premiebepaling, naar 2 december 2027, en voor AI in reeds gereguleerde producten naar 2 augustus 2028. Tegelijk verlengde de Europese Commissie de gerichte consultatie over de conceptrichtsnoeren die bepalen wanneer een AI-systeem precies als hoog-risico geldt, met vier weken tot 23 juli 2026, na verzoeken van meerdere brancheverenigingen om meer tijd. De definitieve richtsnoeren worden pas eind 2026 verwacht.

Voor uw bestuur betekent het uitstel meer tijd, maar niet meer duidelijkheid: de criteria die bepalen of uw eigen AI-systemen straks als hoog-risico gelden, liggen nog niet vast. Zolang de richtsnoeren niet definitief zijn, kan uw organisatie zich niet volledig baseren op de huidige interpretatie bij investeringsbeslissingen over AI.

Laat uw compliance-ondersteuning de conceptrichtsnoeren toetsen aan uw eigen AI-toepassingen, en volg de definitieve versie eind 2026 actief op voordat u grote investeringsbeslissingen over AI-systemen definitief maakt.