AFM: AI kan de solidariteit van verzekeren onderuithalen
Verzekeren is risico's delen: wie in dezelfde groep valt, betaalt ongeveer hetzelfde. Met meer data en AI kunnen verzekeraars premie en acceptatie steeds verder per persoon bepalen. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) waarschuwt dat de solidariteit daardoor onder druk komt en maakt AI tot een van haar drie strategische thema's.
In Trendzicht 2027 (10 november) schrijft de AFM dat verzekeraars met meer data en betere analysetechnieken "risico's nauwkeuriger per individu inschatten en premies en voorwaarden daarop afstemmen". Dat biedt kansen: klanten met een laag risico worden beter verzekerbaar en gedragsbeprijzing kan risicobeperkend gedrag belonen. De keerzijde is dat het stelsel "verschuift richting meer individuele risicobepaling, waardoor de solidariteit onder druk komt te staan". Meer consumenten kunnen onverzekerbaar raken of alleen tegen hoge premies worden geaccepteerd. Het voorbeeld van de AFM: een zelfstandige die geen arbeidsongeschiktheidsverzekering kan afsluiten, omdat het AI-model van de verzekeraar hem als verlieslatend voorspelt.
De AFM ziet ook een dynamiek in de markt: verzekeraars "kunnen elkaar in steeds verdergaande risicoselectie volgen, met het oog op hun concurrentiepositie". Wie niet meegaat, kan de slechtere risico's overhouden. Het is geen losse waarschuwing. AFM-bestuurder Hanzo van Beusekom zei in mei tegen het Verbond van Verzekeraars dat het "niet te veel van risico's delen naar risico's personaliseren" moet gaan. Hij vroeg de sector zelf te sturen. De Solidariteitsmonitor van het Verbond (oktober 2025) ziet nog "nergens grote knelpunten", maar meet niet in hoeverre verzekeraars big data gebruiken.
Trendzicht stelt geen nieuwe norm, maar de AFM zet zich ervoor in dat verzekeraars "ook bij AI-gebruik de toegankelijkheid en solidariteit van het verzekeringsstelsel borgen". De regels dekken dit niet volledig: premie en acceptatie bij levens- en ziektekostenverzekeringen zijn hoog-risico onder de AI-verordening, schadeverzekeringen niet. Leg per product vast hoe ver AI de premie en acceptatie per klant mag laten verschillen. Laat Actuariaat en Acceptatie meten welke klantgroepen worden afgewezen of meer gaan betalen, zoals het ethisch kader van het Verbond vraagt. Zorg dat uw organisatie die keuze kan uitleggen aan klant en toezichthouder.
Bestuurlijke kernvraag
Heeft uw bestuur bepaald hoe ver AI de premie en acceptatie per klant mag laten verschillen?
Relevante kaders: AI-verordening, bijlage III, punt 5, onder c (risicobeoordeling en prijsstelling bij levens- en ziektekostenverzekeringen; niet bij schadeverzekeringen), Richtlijn verzekeringsdistributie (IDD), artikel 25 (productgoedkeuring en productbeheer), Wet op het financieel toezicht, regels voor productontwikkeling en productreview, waaronder het klantbelang, Ethisch Kader voor datagedreven toepassingen van het Verbond van Verzekeraars (toelichting mei 2025)
Als AI kan bepalen wie nog verzekerbaar is, wordt de grens tussen een eerlijke premie en uitsluiting een strategische keuze. In het AI-strategietraject helpt AI RiskWise uw organisatie te bepalen welke verzekeraar zij wil zijn, voortbouwend op haar huidige sterktes.
AI RiskWise
