AI RiskWise · AI Governance Digest
AI RiskWise

AI Governance Digest #28

Weet u wat uw AI doet?

Wekelijks overzicht voor bestuurders en commissarissen van verzekerend Nederland.

16 november 2026Samengesteld door AI RiskWise

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) maakt kunstmatige intelligentie (AI) tot strategisch thema en wil dat verzekeraars ook bij AI-gebruik de toegankelijkheid en solidariteit van verzekeren borgen. Een lid van een comité van de Bank of England, de Britse centrale bank, vindt dat AI-agenten dezelfde regels moeten volgen als medewerkers. In de Verenigde Staten komt een losse polis voor schade door AI-agenten. Britse banken weren AI-agenten van klanten, verzekeraars zetten de deur juist open. In deze editie 12 ontwikkelingen.

00

Op de bestuurstafel

12 ontwikkelingen: bestuurlijke prioriteiten, overige thema’s, praktijkvoorbeelden en signalering. Klik door naar de volledige duiding.

01

Prioriteiten voor de boardroom

01HOOG

AFM: AI kan de solidariteit van verzekeren onderuithalen

Verzekeren is risico's delen: wie in dezelfde groep valt, betaalt ongeveer hetzelfde. Met meer data en AI kunnen verzekeraars premie en acceptatie steeds verder per persoon bepalen. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) waarschuwt dat de solidariteit daardoor onder druk komt en maakt AI tot een van haar drie strategische thema's.

In Trendzicht 2027 (10 november) schrijft de AFM dat verzekeraars met meer data en betere analysetechnieken "risico's nauwkeuriger per individu inschatten en premies en voorwaarden daarop afstemmen". Dat biedt kansen: klanten met een laag risico worden beter verzekerbaar en gedragsbeprijzing kan risicobeperkend gedrag belonen. De keerzijde is dat het stelsel "verschuift richting meer individuele risicobepaling, waardoor de solidariteit onder druk komt te staan". Meer consumenten kunnen onverzekerbaar raken of alleen tegen hoge premies worden geaccepteerd. Het voorbeeld van de AFM: een zelfstandige die geen arbeidsongeschiktheidsverzekering kan afsluiten, omdat het AI-model van de verzekeraar hem als verlieslatend voorspelt.

De AFM ziet ook een dynamiek in de markt: verzekeraars "kunnen elkaar in steeds verdergaande risicoselectie volgen, met het oog op hun concurrentiepositie". Wie niet meegaat, kan de slechtere risico's overhouden. Het is geen losse waarschuwing. AFM-bestuurder Hanzo van Beusekom zei in mei tegen het Verbond van Verzekeraars dat het "niet te veel van risico's delen naar risico's personaliseren" moet gaan. Hij vroeg de sector zelf te sturen. De Solidariteitsmonitor van het Verbond (oktober 2025) ziet nog "nergens grote knelpunten", maar meet niet in hoeverre verzekeraars big data gebruiken.

Trendzicht stelt geen nieuwe norm, maar de AFM zet zich ervoor in dat verzekeraars "ook bij AI-gebruik de toegankelijkheid en solidariteit van het verzekeringsstelsel borgen". De regels dekken dit niet volledig: premie en acceptatie bij levens- en ziektekostenverzekeringen zijn hoog-risico onder de AI-verordening, schadeverzekeringen niet. Leg per product vast hoe ver AI de premie en acceptatie per klant mag laten verschillen. Laat Actuariaat en Acceptatie meten welke klantgroepen worden afgewezen of meer gaan betalen, zoals het ethisch kader van het Verbond vraagt. Zorg dat uw organisatie die keuze kan uitleggen aan klant en toezichthouder.

Bestuurlijke kernvraag

Heeft uw bestuur bepaald hoe ver AI de premie en acceptatie per klant mag laten verschillen?

Relevante kaders: AI-verordening, bijlage III, punt 5, onder c (risicobeoordeling en prijsstelling bij levens- en ziektekostenverzekeringen; niet bij schadeverzekeringen), Richtlijn verzekeringsdistributie (IDD), artikel 25 (productgoedkeuring en productbeheer), Wet op het financieel toezicht, regels voor productontwikkeling en productreview, waaronder het klantbelang, Ethisch Kader voor datagedreven toepassingen van het Verbond van Verzekeraars (toelichting mei 2025)

Als AI kan bepalen wie nog verzekerbaar is, wordt de grens tussen een eerlijke premie en uitsluiting een strategische keuze. In het AI-strategietraject helpt AI RiskWise uw organisatie te bepalen welke verzekeraar zij wil zijn, voortbouwend op haar huidige sterktes.

AI RiskWise
02GEMIDDELD

Comitélid Bank of England: AI-agenten moeten regels volgen als een medewerker

Een AI-agent is een AI-toepassing die zelfstandig taken uitvoert. Jonathan Hall, extern lid van een comité van de Bank of England, de Britse centrale bank, zegt dat zo'n AI-agent dezelfde regels moet volgen als een menselijke medewerker. Ondernemingen moeten volgens hem nagaan wat er in hun controles ontbreekt en die waar nodig verbeteren.

Hall is extern lid van het Financial Policy Committee (FPC), het comité van de Bank of England dat over de financiële stabiliteit waakt. Op 11 november sprak hij voor het laatst in die rol. Volgens Hall moeten AI-agenten worden getraind om dezelfde regels en voorschriften te respecteren als een menselijke medewerker. Hij beschrijft een AI-agent die in een afgeschermde omgeving werkt, met beperkte rechten en een eigen identiteit, zodat te volgen is wat hij deed en zijn toegang kan worden ingetrokken. Zijn de kosten van dat alles te hoog, dan is een taak overlaten aan een AI-agent volgens Hall misschien niet passend. Hall bepleit geen nieuwe regels, wel handhaving van de bestaande regels op AI-agenten. Hij verwijst naar een enquête van de Bank of England en de Britse gedragstoezichthouder naar AI in de financiële sector. Het is de toespraak van één lid, geen beleid van de Bank of England.

Het is een Britse casus, maar de les is overdraagbaar. Het principe 'dezelfde regels als een medewerker' sluit aan op de eisen aan integere en beheerste bedrijfsvoering die ook in Nederland gelden. Een AI-agent die namens uw organisatie handelt, hoort dan onder dezelfde bevoegdheden en controles te vallen als een medewerker. Ontbreken die, dan kan uw organisatie bij een fout moeilijk laten zien dat de inzet beheerst was. De kostentoets van Hall kan het bestuur als beslisregel gebruiken: is de controle te duur, dan hoort de taak misschien niet bij een AI-agent.

Laat een overzicht maken van de AI-agenten die in uw organisatie handelen of worden voorbereid. Wijs per AI-agent een eigenaar aan, geef hem een eigen identiteit en leg vast wat hij mag. Laat vastleggen hoe uw organisatie zelf kan nagaan wat de AI-agent deed. Laat bij elk nieuw voorstel de kosten van die controle meewegen voordat het bestuur besluit.

Bestuurlijke kernvraag

Heeft uw bestuur per AI-agent vastgelegd wie eigenaar is, wat hij mag en hoe dat wordt gecontroleerd?

Relevante kaders: Wet op het financieel toezicht, eisen aan integere en beheerste bedrijfsvoering, Solvency II-richtlijn, algemene governancevereisten, Verordening digitale operationele weerbaarheid (DORA), bescherming en preventie, waaronder beheer van toegangsrechten, AI-verordening, artikel 26 (verplichtingen van gebruiksverantwoordelijken van hoog-risicosystemen, waaronder menselijk toezicht), voor zover de toepassing als hoog-risicosysteem kwalificeert

03GEMIDDELD

Cowbell: losse Amerikaanse polis voor schade door AI-agenten

Bedrijven kunnen AI-agenten namens zich laten handelen, bijvoorbeeld bij klantenservice en betalingen. Verzekeringsaanbieder Cowbell biedt Amerikaanse bedrijven vanaf 1 januari 2027 een losse polis voor schade door zulke AI-agenten. De dekking gaat af bij een "AI-incident", zoals een AI-agent die buiten zijn bevoegdheid handelt.

Cowbell, een Amerikaanse verzekeringsaanbieder, maakte op 10 november een losse aansprakelijkheidspolis bekend voor bedrijven die AI-agenten namens zich laten handelen in klantenservice, betalingen en kernprocessen. De dekking gaat af bij een "AI-incident": een AI-toepassing die buiten haar bevoegdheid of zonder vereiste goedkeuring handelt, gegevens onbevoegd blootlegt of onjuiste of onveilige uitvoer geeft. Onder de eigen schade kan geld vallen dat verloren gaat door manipulatie, niet goedgekeurde handelingen of falende controles. Ook onbedoeld oplopende gebruikskosten kunnen eronder vallen. Daarnaast kan de polis claims dekken over discriminatie door algoritmen, inbreuk op auteurs- of merkrecht, letsel of zaakschade; volgens Cowbell mogelijk ook procedures van toezichthouders. De polis is vanaf 1 januari 2027 beschikbaar, alleen via gespecialiseerde makelaars. Cowbell noemt meer dan 25 (her)verzekeraars als partners, zonder namen; limieten zijn niet bekendgemaakt. De omschrijving van de dekking is die van Cowbell zelf; de polisvoorwaarden zijn niet ingezien.

Het is een Amerikaanse casus; een vergelijkbaar Nederlands product is niet gevonden. Overdraagbaar is wat hier als incident geldt: een AI-agent die buiten zijn bevoegdheid of zonder goedkeuring handelt. Als risicodrager ziet uw organisatie dat schade door AI-agenten als eigen risico wordt geprijsd. Dat kan de vraag oproepen of uw bestaande aansprakelijkheids- en cyberpolissen zulke schade dekken, uitsluiten of erover zwijgen. Die vraag kan zwaarder wegen nu de Eerste Kamer op 10 november de wet heeft aangenomen die software en AI-systemen onder productaansprakelijkheid brengt; de datum van inwerkingtreding volgt nog.

Laat Acceptatie nagaan hoe uw aansprakelijkheids- en cyberpolissen omgaan met schade door AI-agenten van klanten. Bepaal welke rol uw organisatie in deze markt wil spelen: uitsluiten, verduidelijken of bewust dekken. Zet uw organisatie zelf AI-agenten in, gebruik de omschrijving van een AI-incident dan als toets: kan uw organisatie aantonen dat haar AI-agenten niet buiten hun bevoegdheid of zonder goedkeuring handelen?

Bestuurlijke kernvraag

Heeft uw bestuur bepaald hoe uw polissen omgaan met schade door AI-agenten van klanten?

Relevante kaders: Solvency II-richtlijn, risicobeheersysteem, waaronder acceptatie en reservering, Wet op het financieel toezicht, regels voor productontwikkeling en productreview, Richtlijn (EU) 2024/2853 inzake aansprakelijkheid voor producten met gebreken, artikel 4 (definities; het productbegrip omvat software), Wetsvoorstel 36906, Implementatiewet richtlijn herziening productaansprakelijkheid (Eerste Kamer)

04HOOG

Banken weren AI-agenten van klanten, verzekeraars zetten de deur open

Klanten krijgen AI-agenten die namens hen zoeken, vergelijken en betalen. Vijf grote Britse banken houden zulke AI-agenten uit voorzorg buiten de rekening, terwijl verzekeraars hun offertes juist in ChatGPT aanbieden. Banken, betaalnetwerken en toezichthouders leggen intussen de spelregels vast: wie geeft de opdracht, wie is aansprakelijk en hoe trekt de klant een opdracht weer in.

HSBC, Barclays, Lloyds, NatWest en Nationwide blokkeren of beperken de toegang van AI-agenten tot klantrekeningen, meldde de Britse krant The Telegraph op 8 november. In sommige gevallen verbieden zij betalingen door een AI-agent zonder directe betrokkenheid van de klant. Het is een voorzorgsmaatregel: Lloyds zag nog geen AI-agenten in rekeningen. Welke bank wat doet, is niet openbaar. In de Verenigde Staten weren onder meer JPMorganChase, Citi en Bank of America AI-agenten, meldt vakblad American Banker. Wells Fargo regelt het in zijn voorwaarden: vanaf 24 november blijft de klant aansprakelijk voor wat een AI-agent doet, tot hij kan aantonen dat hij de toegang heeft ingetrokken.

Dit is niet het hele beeld. Dezelfde sector bouwt aan gecontroleerde toegang. ING voerde in juni met Worldline en Mastercard wat zij de eerste Europese betaling door een AI-agent in productie noemen: de AI-agent van een webwinkel zocht concertkaartjes binnen een budget, de klant gaf uitdrukkelijk akkoord en de bank kon zien dat de betaling van een AI-agent kwam. In september publiceerden zes banken, waaronder ING en NatWest, gezamenlijke principes; volgens ING moet de klant de regie houden en begrijpen wat de AI-agent doet. Verzekeraars kiezen vaker voor openheid. De Spaanse verzekeraar Tuio sinds februari en Aviva sinds het voorjaar bieden een app in ChatGPT. De Amerikaanse verzekeraars MGT en Kin laten ChatGPT offertes opstellen. In Nederland kreeg RISK goedkeuring van OpenAI om via autoverzekering.nl informatie over autoverzekeringen in ChatGPT te geven.

Toezichthouders schetsen de voorwaarden. De Mills Review van de Britse gedragstoezichthouder Financial Conduct Authority (FCA) beschrijft in juli opdrachten aan AI-agenten die vooraf zijn afgebakend, begrensd en intrekbaar zijn. Kan een onderneming de aansprakelijkheid voor schade door de AI-agent van een derde niet toewijzen, dan heeft zij volgens de review waarschijnlijk bij elke stap een bevestiging door een mens nodig. Dat lijkt op wat de Britse banken nu doen. Het Britse ministerie van Financiën meldt dat ondernemingen grote onzekerheid ervaren over aansprakelijkheid en toestemming. De AFM noemt in Trendzicht AI-assistenten die namens consumenten handelen als vraagstuk voor hun financiële weerbaarheid.

Voor een verzekeraar ligt deze keuze nu voor. Een AI-agent van een klant kan straks offertes opvragen, polissen afsluiten of opzeggen en schade melden. Gaat de deur open zonder afspraken, dan kan onduidelijk worden wie aansprakelijk is als de AI-agent een verkeerde polis kiest en of aan de zorgplicht is voldaan. Blijft de deur dicht, dan kan de klant uitwijken naar een aanbieder die wel bereikbaar is. Laat Distributie en Compliance per product vastleggen welke handelingen een AI-agent van een klant mag doen en hoe de opdracht van de klant wordt vastgelegd en ingetrokken. Leg ook vast wie aansprakelijk is bij een fout. Laat Schade nagaan hoe een melding door een AI-agent wordt herkend.

Bestuurlijke kernvraag

Heeft uw bestuur besloten welke AI-agenten van klanten uw organisatie toelaat en wie dan aansprakelijk is bij een fout?

Relevante kaders: Richtlijn verzekeringsdistributie (IDD), artikel 17 (algemeen beginsel: handelen in het belang van de klant), Richtlijn verzekeringsdistributie (IDD), artikel 20 (advies en verkoop zonder advies, waaronder het productinformatiedocument), Wet op het financieel toezicht, informatieverstrekking aan de cliënt

Wanneer offertes in de AI-assistent van de klant of de tussenpersoon worden opgesteld, verschuift het eerste klantcontact naar een omgeving die uw organisatie niet beheert. AI RiskWise brengt per klantsegment in kaart waar dat kanaal het adviesgesprek vervangt en waar advies juist meer waard wordt.

AI RiskWise
02

Overige thema's

Privacytoezichthouder: volledig geautomatiseerde besluiten bij incassobureaus

Na een steekproef acht de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), de Nederlandse privacytoezichthouder, de kans reëel dat incassobureaus volledig geautomatiseerd besluiten nemen zonder dat zij zich daarvan bewust zijn. Zulke besluitvorming is verboden. Bij belangrijke beslissingen moet volgens de AP altijd een menselijke medewerker betrokken zijn. Dat meldde Accountant.nl, een nieuwssite voor accountants, op 30 oktober; het bericht van de AP zelf is niet ingezien. De verzekeringssector wordt niet genoemd. De redenering is wel overdraagbaar: ook bij geautomatiseerde schade- en acceptatiebeslissingen kan besluitvorming ongemerkt volledig geautomatiseerd raken. Laat nagaan bij welke beslissingen over klanten een medewerker werkelijk meebeslist.

ImpactMiddelUrgentieLaagBron: Accountant.nl

Kredietverzekeraars dekken steeds vaker Amerikaanse leningen voor AI

Een kredietverzekering dekt het risico dat een lener niet terugbetaalt. Amerikaanse banken gebruiken zo'n verzekering steeds vaker bij leningen die met AI te maken hebben, meldt persbureau Bloomberg via Insurance Journal, een Amerikaans vakblad voor de verzekeringssector. Verzekeringsmakelaar Marsh wil dat Amerikaanse toezichthouders banken minder kapitaal laten aanhouden voor leningen met kredietverzekering en hoopt eind dit jaar op een positief antwoord. De Britse bank Barclays zoekt volgens het bericht dekking voor meer dan 10 miljard dollar aan schuld van datacenters. Een groeiend deel van het risico van AI-infrastructuur kan zo bij verzekeraars terechtkomen. Laat nagaan hoeveel blootstelling aan AI-infrastructuur uw organisatie al heeft, via kredietverzekering en via de beleggingsportefeuille.

ImpactMiddelUrgentieLaagBron: Insurance Journal (Bloomberg)

Anthropic: per onderwerp bekend naar welk ouder model Claude terugvalt

Een AI-leverancier kan een vraag die zijn nieuwste model weigert, laten beantwoorden door een ouder model. Anthropic, de maker van AI-assistent Claude, legt bij zijn nieuwe model Claude Fable 5.2 op 9 november per onderwerp uit naar welk ouder model wordt teruggevallen; geblokkeerde vragen over cyberbeveiliging en over biologie gaan elk naar een ander model. Een variant zonder dezelfde beveiligingen is alleen beschikbaar via verificatieprogramma's en, voor zakelijke klanten, via een beveiligingsdienst. Zakelijke klanten kunnen nieuwe veiligheidsmonitoring in een besloten testfase in hun eigen omgeving laten draaien; anders bewaart Anthropic gegevens 30 dagen voor die monitoring. Dit is de eigen aankondiging van de leverancier. Laat vastleggen welk model een uitkomst leverde en hoe lang de leverancier uw gegevens bewaart.

Onderzoek: AI-assistenten geven beleggingsoordeel, vaak zonder voorbehoud

AI-assistenten zoals ChatGPT beantwoorden ook vragen over beleggingen. Volgens onderzoek van RepTor.ai, een bedrijf dat volgt wat AI-assistenten over organisaties zeggen, gaven zes AI-platforms in bijna een kwart van ruim 2.100 antwoorden over fondsen op de Amsterdamse beurs een eigen beleggingsoordeel. Bijna negen op de tien van die oordelen waren positief. Bij ruim de helft ontbrak de melding dat het geen beleggingsadvies is. Dat meldde Banken.nl, een nieuwssite over de financiële sector, op 11 november. Het onderzoek zelf is niet ingezien; een commercieel belang van RepTor.ai is niet uit te sluiten. Het gaat om beleggen, niet om verzekeren. Het laat wel zien dat klanten met een AI-antwoord zonder voorbehoud bij een adviseur kunnen binnenkomen.

ImpactMiddelUrgentieLaagBron: Banken.nl
03

Uit de praktijk

In deze editie: korte berichten over wat verzekeraars en andere partijen in en rond de verzekeringswereld met AI doen. Elk bericht is bij een eigen bron nagegaan; cijfers die alleen van het bedrijf zelf komen, zijn als zodanig aangeduid.

Aviva · Verenigd Koninkrijk

Aviva rolt AI-assistent voor klanten uit

De Britse verzekeraar Aviva is in oktober begonnen met het uitrollen van een AI-assistent voor klanten. Dat meldt topvrouw Amanda Blanc bij de cijfers over het derde kwartaal. Aviva noemt zijn sterke punten in AI als een van de redenen voor vertrouwen in zijn financiële doelen voor drie jaar. Jason Storah, topman schadeverzekeringen in het Verenigd Koninkrijk en Ierland, beschreef eerder een AI-assistent die dag en nacht schadetelefoontjes beantwoordt. Vragen over de gevolgen voor het aantal medewerkers beantwoordde hij niet.

AmeriLife en Crump Life Insurance Services · Verenigde Staten

AmeriLife zet AI van Palantir in bij dossierbeheer

AmeriLife, een Amerikaanse distributeur van levens-, zorg- en pensioenproducten met een netwerk van meer dan 325.000 tussenpersonen en adviseurs, sloot een overeenkomst met Palantir voor diens AI-platform. Na een pilot draait het al in productie bij dochter Crump Life Insurance Services, in het systeem voor dossierbeheer en backoffice. In de komende maanden volgen meer werkprocessen. Wat de toepassing precies doet en wat zij oplevert, maken de bedrijven niet bekend.

HDI Seguros · Brazilië

HDI Seguros laat AI-agenten verzekeringsproducten bouwen

De Braziliaanse verzekeraar HDI Seguros zet met technologiepartner insureMO AI-agenten in bij het ontwikkelen van verzekeringsproducten. Een medewerker beschrijft een product in gewone taal; de AI-agenten stellen de specificaties op, bouwen koppelingen en offerteschermen en testen het geheel. Wijzigingen in de echte omgeving vragen expliciete menselijke goedkeuring. Volgens de bedrijven kost productontwikkeling zo ongeveer 85 procent minder tijd. Eerder bracht HDI in minder dan negen maanden ruim 11 miljoen gegevens uit een overgenomen levensportefeuille over.

Signalering · nieuw aandachtsveld

Amerikaanse handhaving richt zich op de beheersing van AI

Het Amerikaanse ministerie van Justitie kondigde op 5 november een taskforce aan tegen misbruik van AI. Volgens advocatenkantoor McGuireWoods verwacht het ministerie dat bedrijven stevige interne controles hebben, zodat hun AI zich gedraagt zoals bedoeld. In de staat New York moeten grote AI-ontwikkelaars zich uiterlijk 1 januari 2027 registreren; daarna moeten zij ernstige veiligheidsincidenten binnen 72 uur melden, meldt technologiesite TechCrunch. Financiële dienstverlening wordt niet genoemd. Interne beheersing van AI kan zo een onderwerp van handhaving worden. AI RiskWise adviseert boards: leg vast hoe uw organisatie kan aantonen dat haar AI zich gedraagt zoals bedoeld.

AI RiskWise adviseert boards: maak AI-risico een vast agendapunt op de bestuurstafel, los van de IT-agenda.

Deel dit met een vakgenoot.

Goede informatie wordt altijd gewaardeerd.

Deel via e-mail

Aan de slag met AI RiskWise

Wat betekent dit voor uw organisatie?

De ontwikkelingen in deze Digest vragen om meer dan een reactie per onderwerp. AI RiskWise vertaalt ze samen met uw bestuur naar een AI-strategie die past bij uw klanten, uw positie in de markt en uw verantwoordelijkheid als financiële instelling. Wij combineren daarbij ruim twintig jaar ervaring in de verzekeringssector met kennis van AI, IT en AI-governance.

Ontdek het AI Governance Framework

Ontvang wekelijkse updates

Ontvang de AI Governance Digest in uw inbox

Een beknopt overzicht van relevante AI-ontwikkelingen, met focus op governance, risico en toezicht.

Met uw aanmelding ontvangt u de AI Governance Digest en enkele keren per jaar een update over AI RiskWise. Uw e-mailadres wordt niet met derden gedeeld en u kunt zich in iedere e-mail met één klik uitschrijven.