AI handelt af. De mens beslist.

Een AI-agent is een AI-systeem dat zelfstandig stappen in een proces uitvoert, in plaats van alleen vragen te beantwoorden. NN beschrijft dat zulke AI-agenten in delen van het bedrijf nu complete workflows afhandelen, zoals de veertien controles bij een glasschadeclaim. Bij claims met grote gevolgen beoordeelt volgens NN uiteindelijk een mens.

NN Group publiceerde op 24 september op de eigen nieuwspagina een gesprek met Tjerrie Smit, Chief Analytics Officer, over de inzet van AI. NN ontwikkelt AI sinds 2015. Volgens Smit voeren AI-agenten in 2026 in delen van het bedrijf complete workflows uit; welke onderdelen, staat er niet. Een glasschadeclaim vroeg vroeger veertien controles, die AI-agenten nu kunnen uitvoeren. Medewerkers richten zich op uitzonderingen, oordeel en verantwoording. Bij beslissingen met grote financiële, juridische of emotionele gevolgen blijft menselijke beoordeling centraal; de aanpak is risicogebaseerd. NN noemt daarnaast een uitgebreid programma voor datageletterdheid en kleinere, gespecialiseerde modellen waar dat volstaat. Het gaat om een eigen publicatie van NN: cijfers over besparing of prestaties en een beschrijving van het governancekader ontbreken.

Voor uw organisatie is dit een referentiepunt bij een marktgenoot. Het tempo ligt mogelijk hoger dan veel besturen aannemen: een routineclaim kan zonder menselijke handeling worden afgehandeld. Tegelijk legt NN de grens bij de gevolgen van een beslissing, niet bij wat technisch kan. De vragen die daaruit volgen, beantwoordt de publicatie niet: wie bepaalt wanneer een claim grote gevolgen heeft, hoe wordt dat getoetst en hoe wordt vastgelegd wat de AI-agent deed. Een toezichthouder of een gedupeerde klant kan juist die vragen stellen.

Laat vaststellen welke stappen in uw acceptatie- en schadeprocessen al zonder menselijke handeling verlopen of daarvoor zijn gepland. Leg per proces vast waar de grens ligt tussen wat AI-agenten afhandelen en wat een medewerker beoordeelt, wie die grens bepaalt en hoe vaak hij wordt herzien. Laat registreren wat de AI-agent per dossier heeft gedaan.

Anthropic, de maker van het AI-model Claude, eist vanaf 12 november 2026 dat een deskundige medewerker elke AI-aanbeveling over acceptatie, premie of de uitkomst van een schadeclaim inhoudelijk beoordeelt en kan wijzigen. De klant moet bovendien horen dat AI is gebruikt. Dat is geen wet, maar een gebruiksvoorwaarde voor elke verzekeraar die Claude hiervoor inzet.

Anthropic, de Amerikaanse ontwikkelaar van het AI-model Claude, publiceerde op 8 oktober een herzien gebruiksbeleid dat ingaat op 12 november 2026. Daarin staan aanbevelingen met een hoog risico opgesomd. Voor verzekeringen zijn dat onder meer acceptatie en premiestelling, de uitkomst van een schadeclaim en dekkingsbeslissingen. Voor krediet gaat het om het toekennen of afwijzen van een lening of hypotheek en het bepalen van bedrag en rente. Bij zulke aanbevelingen gelden twee eisen. Een gekwalificeerde persoon beoordeelt de aanbeveling inhoudelijk en mag haar wijzigen. Die persoon blijft verantwoordelijk voor het besluit. De betrokkene krijgt duidelijk te horen dat AI is gebruikt; de naam van het model hoeft niet te worden genoemd. Volgens Anthropic zijn de eisen niet nieuw, maar is nu uitgeschreven welke beslissingen eronder vallen.

Voor uw organisatie komt de eis van menselijke beoordeling hiermee via het contract binnen, naast de wet. De AI-verordening schrijft menselijk toezicht voor bij hoog-risicosystemen. Daaronder vallen risicobeoordeling en premiestelling bij levens- en ziektekostenverzekeringen, niet bij schadeverzekeringen. De gebruiksvoorwaarde reikt verder: zij geldt ook bij acceptatie en schade in schadeverzekeringen. Een beoordeling die in de praktijk neerkomt op afvinken, kan dan tekortschieten. De meldplicht raakt brieven, afwijzingen en ander klantcontact. Of dezelfde eisen gelden wanneer Claude via een leverancier of cloudplatform wordt afgenomen, is navraag waard.

Laat vóór 12 november inventariseren in welke processen Claude meewerkt aan acceptatie-, premie-, schade- of kredietbeslissingen, ook via leveranciers en cloudplatforms. Laat per proces vaststellen wie de uitkomst beoordeelt, met welke bevoegdheid en hoe dat wordt vastgelegd. Laat nagaan of brieven en klantcommunicatie vermelden dat AI is gebruikt. Leg de uitkomst voor aan het bestuur, omdat dezelfde vragen ook bij andere AI-toepassingen spelen.

Als veel bedrijven dezelfde AI-modellen gebruiken, reageren ze bij een verstoring ook tegelijk en op dezelfde manier. Het Swiss Re Institute en de London School of Economics (LSE) waarschuwen dat een beheersbare schok daardoor systemisch kan worden voordat er tijd is om te reageren. Voor verzekeraars raakt dat zowel de eigen bedrijfsvoering als de portefeuille.

Het Swiss Re Institute (de onderzoekstak van herverzekeraar Swiss Re) en het Systemic Risk Centre van de LSE publiceerden op 25 september de studie "The age of interconnected risks". Volgens het persbericht rapporteren 91 bedrijven uit de Fortune 100, de honderd grootste Amerikaanse ondernemingen naar omzet, 24 procent meer verbanden tussen risico's dan in 2019. Het aandeel bedrijven dat AI- en technologierisico's rapporteert, steeg tussen 2019 en 2026 met ongeveer 30 procent. Als bedrijven en financiële instellingen op vergelijkbare AI-modellen leunen, kan stress volgens de onderzoekers leiden tot snellere en gelijktijdige reacties. Drie aanbieders hadden in 2024 70 procent van de wereldwijde cloudcapaciteit in handen. De aanbevelingen: afhankelijkheden verkleinen, buffers versterken en risico's kunnen overdragen. Dat laatste advies komt mede van een partij die risico-overdracht verkoopt.

Voor uw organisatie speelt dit op twee plaatsen. Als risicodrager: gebruiken veel van uw verzekerden dezelfde AI-modellen en clouddiensten, dan kan één storing of modelfout bij velen tegelijk tot schade leiden. Zo'n opeenstapeling hoort in acceptatie en herverzekering te worden meegewogen. Als gebruiker: wie dezelfde modellen gebruikt als de rest van de markt, loopt bij een verstoring hetzelfde risico op hetzelfde moment. Spreiding over modellen en leveranciers wordt daarmee een bestuurlijke afweging, niet alleen een technische.

Laat in kaart brengen van welke AI-modellen en clouddiensten uw kernprocessen afhangen en welke van die afhankelijkheden u deelt met de markt. Vraag de acceptatie- en herverzekeringsfunctie hoe opeenstapeling van AI-schade in de portefeuille wordt beoordeeld. Bespreek of bewuste spreiding van modellen onderdeel moet zijn van de AI-strategie.

Een tekstwatermerk is een onzichtbaar patroon in de woordkeuze waaraan software later kan herkennen dat een tekst door AI is gemaakt. OpenAI, de maker van ChatGPT, voert zo'n watermerk de komende weken in voor tekst uit ChatGPT in de EU. Wie via een koppeling eigen toepassingen bouwt, krijgt het alleen als hij het zelf aanzet.

De AI-verordening verplicht aanbieders van AI-systemen die tekst, beeld, video of geluid genereren om die uitvoer machinaal herkenbaar te maken. Die plicht geldt sinds 2 augustus 2026. Voor systemen die al vóór die datum op de markt waren, geldt volgens het internationale advocatenkantoor White & Case een overgangstermijn tot 2 december 2026. OpenAI kondigde op 5 oktober aan dat tekst uit ChatGPT en uit Codex, de programmeerassistent van OpenAI, in de EU de komende weken een onzichtbaar watermerk krijgt. Bij de koppeling waarmee organisaties eigen toepassingen op de modellen van OpenAI bouwen, staat het watermerk standaard uit. Volgens OpenAI bepalen klanten zo zelf hoe het watermerk past bij hun eigen transparantieverplichtingen. De herkenning is beperkt: als een kwart van de woorden is vervangen, daalt de herkenning volgens OpenAI naar 17 procent.

Voor uw organisatie hangt de betekenis af van uw rol. Gebruikt u ChatGPT, dan regelt OpenAI de markering. Bouwt uw organisatie zelf een toepassing die tekst voor klanten opstelt en neemt u die onder eigen naam in gebruik, dan kan uw organisatie voor de AI-verordening zelf als aanbieder gelden. Denk aan een klantassistent of een systeem dat brieven schrijft. De markeringsplicht ligt dan mogelijk bij u en niet bij OpenAI. Of dat zo is, hangt af van de toepassing en vraagt een juridische beoordeling. Een standaardinstelling die uitstaat, legt de keuze bij u.

Laat inventariseren welke eigen toepassingen via een koppeling met een AI-model tekst voor klanten genereren, of die vóór of na 2 augustus 2026 in gebruik zijn genomen en of er een markering aanstaat. Laat per toepassing juridisch vaststellen of uw organisatie daarvoor aanbieder is. Leg de uitkomst vóór 2 december vast.